KEDİ

Bu ay kedileri tanıyacağız. Bu ne kadar mümkünse. İçten bir bağlılık ile her an arkasını dönüp gitme isteği arasında gidip gelen kediler. Bazen giden kediler. İçli şarkılarıyla Mart ayını canlandıran kediler. Bir ilkyaz ikindisinde bahçe duvarının üstüne kurulan, kuyruğunu edalı edalı sallayarak güneş keyfi yapan kediler. Dalgalanan kuyrukları, ipek gibi bıyıklarıyla Mercanlar, Mestanlar, Sarmanlar, Böcekler, Üzümler, Gümüşler, Zeytinler, Pisicanlar.  Kedileri tanıyacağız…

 * Tüm kediler Felidea ailesinin üyeleridir. Kedi ailesi, diğer hayvanlardan en az 40 milyon yıl önce ayrılmıştır. Bu durum onları dünya üzerinde yaşayan en eski memeli ailesi yapar.

* Tüm kediler tam etoburdur. Bu nedenle yemeklerinde % 30 gibi yüksek oranda protein içeriğine gereksinim duyarlar. Besinleri içine yüksek oranda meyve ve sebze girdiğinde sindirim sistemleri bundan rahatsız olur.

* Kedilerin işitme duyuları insanlarınkinden beş kat daha güçlüdür. Kediler kulaklarını 180 derece döndürebilirler ve bir ses kaynağını bir bekçi köpeğinden on kez daha hızlı saptayabilirler.

* Kedi saatte 50 kilometre hızla koşabilir ve kuyruğunun 7 katı yüksekliğe sıçrayabilir.

* Kedinin kalbi dakikada 110-140 defa atar. Bu sayı insanın kalp atışı hızının neredeyse iki katıdır.

 * Kedinin omurgasında insan omurgasından daha fazla kemik vardır. Bu kemikler birbirine gevşek bir biçimde bağlanırlar. Bu özellik vücutlarının onların en olmadık yerlere bile rahatça girip çıkacak esneklikte olmasını sağlar.

* Kedilerin köprücük kemiği de yoktur. Bu da onların küçücük deliklerden geçmesini kolaylaştırır.

Kedilerin gözleri

* Kedi, kendi vücut büyüklüğüne oranla en büyük gözlü memelidir.

* Kedilerin gözleri bir doğa harikasıdır. İnsan gözünde bulunmayan bir tabaka sayesinde dış dünyadan gelen çok az miktarda ışığı bile yansıtırlar. Ayrıca göz bebekleri insanınkinden üç kat daha fazla açılabilir. Böylece gözlerine daha fazla ışık girer. Yansıtıcı tabaka ışığı yansıtarak yakın çevreyi aydınlatır. Kediler bu sayede karanlıkta rahatça dolaşabilirler. Loş bir ortamda yüzüne ışık vuran kedilerin gözleri bu tabakadan yansıyan ışık nedeniyle fosforlu gibi parlak görünür.

* İnsanların başlarını çevirmeden görebildikleri alan 210 dereceyken kedilerin görme alanı 285 derecedir. Bu özellik onlara daha geniş bir alanı bir defada görerek kolayca avlanma fırsatı verir.

* Bir kedinin ruh halini onun gözlerine bakarak anlayabilirsiniz. Korkmuş ya da heyecanlanmış kedilerin gözleri büyük ve göz bebekleri yuvarlak olur. Kızgın bir kedininki ise dardır.

Kedilerin evlerine dönmesi

* Kuşlar, arılar, somon balıkları, fareler ve kediler evlerini bulabilirler. Yani, tanımadığı bir yere götürülse bile eve dönüş yolunu bulabilirler. Sooty isimli kedi, yaklaşık 160 kilometre uzaktan evine geri dönmeyi başarmıştır.

* 8 yaşında bir İngiliz kedisi olan Pilsbury tam kırk kez 12 kilometrelik gezintiler yaptıktan sonra evine geri dönebilmiştir. İngiliz gazetelerine göre, Pilsbury en az haftada bir kez gezmeye çıkıp çok kalabalık caddelerde karşıdan karşıya geçebilmektedir.

* Üç bacaklı Tigger tam 75 kez dört kilometre yok kat ederek eski evine dönmüştür.

* Gezmeyi seven kedilerin içinde rekor, Ninja isimli erkek kediye aittir. Ninja 1996 yılında ailesiyle birlikte Utah’tan ayrılarak Washington’a yerleşmiştir. Fakat Ninja Bey eski evini çok özlemiş olmalı ki 1400 kilometre uzaktaki evine bir yıl sonra geri dönmüştür.

Sevmeyi sevdiğine yapışıp kalmak, her sözüne başını sallamak olarak gören insanlar kedileri nankör bulur. Çünkü kedi insanına yapışmaz. O çağırınca gelmez, dizinin dibinde oturmaz. Bize bakarken hep merak ederiz. Ne görüyor bizde? Bizim bilemediğimiz ne görüyor da böyle tutkuyla ve dikkatle bakıyor yüzümüze?

Kedi notları

* Dünyanın en şişman kedisi Avustralya’da yaşayan Himmy adlı kedidir. Himmy 20 kilogramı geçen ağırlığı ile Guiness Rekorlar Kitabına girmiştir.

* Dünyanın bilinen en yaşlı kedisi Devon’da yaşayan Ma isimli kedidir. Ma 1957’de öldüğünde 34 yaşındaydı.

* Kedi yaşamının yaklaşık %30’unu kendisini temizleyerek geçirir.

* Kediler, izlerini düşmanlarından saklamak amacıyla dışkılarını toprakla örterler.

* Kediler 100 farklı ses çıkarabilirler. Bu sayı köpeklerde sadece ondur.

* Kedilerin gırtlağında özel bir doku vardır. Bu dokuyu titreştirerek bizim mır mır, ron ron, kır kır, gur gur giye tanımladığımız sesleri çıkarırlar.

* Kediler sadece mutlu olduklarında mırıldanmazlar. Ağrıları varken ve doğum yaparken de bu sesi çıkarırlar.

* Kediler günde 16-18 saat uyurlar. Bu kadar çok uyuduklarına göre kimbilir ne harika rüyalar görüyor olmalılar. Bu sayfayı okuduktan sonra bir kedi rüyası yazmayı deneyin.

* Jül Sezar, Napolyon, Kral II. Henry ve XI. Charles’in kedilerden fobi derecesinde korktukları bilinmektedir.

Yavru kedi nasıl büyür?

* Doğumdan 10. güne kadar: Kedilerin anne bakımına en fazla gereksinim duyduğu yaşam dönemidir. Gözleri henüz açılmamıştır. En önemli ihtiyaçları beslenme ve sıcak bir yerde kalmadır.

* 10-14. günleri arasında: Gözleri açılır ve çevrelerindeki dünyaya daha fazla tepki vermeye başlarlar. Bu evrede onları elinize aldığınızda ve onları yeni seslerle tanıştırdığınızda çok nazik ve dikkatli olmanız gerekir. Kedi yavruları bu evrede ayakları üzerinde durmaya ve yürümeye başlar. Diğer bir gelişme de diş gelişiminde olur. Eğer dikkatli incelerseniz minik dişlerin diş etinde kendini belli ettiğini görebilirsiniz. 

* 3-4 hafta arasında kedi yavruları katı mama yemeye başlarlar. Sütten kesilme bu evrede başlar ve genellikle 7. haftada tamamlanmış olur. Yavru kedilerin yürüme ve koşmaları hızla gelişir. Annelerinin yardımı olmadan idrar yapabilirler.

* 4. haftada toprağı kazmaya başlarlar. Bu davranışları uygun tuvalet becerilerini kazanmaları için oldukça önemlidir. Bu evrede ilk avcılık deneyimlerini elde ederler.

* 14. gün ile 14. haftalar arasında sosyalleşme becerileri kazanırlar ve bu evrede yeni sosyal ilişkiler kurmada oldukça hassastırlar. Bu evrede hem insanlarla hem de diğer kedi ya da canlılarla olumlu ilişkiler geliştirmeleri sağlanmalıdır.

* 14. hafta içinde  koşma, zıplama ve tırmanma becerileri mükemmele ulaşır. Büyüme yavaşlar fakat devam eder.

* 6-12. aylar arasında cinsel olgunluğa ulaşırlar. Erkek kedilerde ense tüylerinin kalınlaşması, yaşadıkları bölgeyi işaretleme, eş arama ve çiftleşmeye yönelik davranışlar gözlenir.

Mırıltılı Tarih

* Kedinin insanlarla birlikte yaşamasının tarihi oldukça eskidir.

* Kedilerin evcilleştirilmesine ilişkin ilk arkeolojik kanıtlar 8000 yıl öncesine dayanır. Kıbrıs’ta aynı döneme ait kedi, insan ve fare kemikleri bir arada bulunmuştur.

* Evcilleşmenin başlangıcı, büyük olasılıkla kedilerin depolardaki besin maddelerini yiyen fareleri avlamasından hoşnut olan insanların onlara hoşgörü göstermesine dayanır.

* Kedilerin günümüzde olduğu gibi evde beslenmesi 4000 yıl önce Mısır’da gerçekleşmiştir.

* Evcil kedi, Ortadoğu ve Mısır’dan dünyaya yayılmıştır.

* Eski Mısır belgelerinde kedi ve köpek tasvirleri yer almaktadır. Bu tasvirlerde köpekler yaşayan hayvanlar olarak gösterilirken kedi sembolik ve dini anlamda görünmektedir.

* Antik Mısır edebiyatında ve mitolojisinde nadiren kedilere isim verildiği gözlenmektedir. Kedilerden genellikle miu olarak söz edilir.

* M.Ö. 400 civarında Antik Mısır’da kediler tanrıça olarak anılıyordu. Ana tanrıça Bastet kedi başlı ve insan bedenli olarak tasvir ediliyordu. Bastet, annelik, doğurganlık, güzellik ve nezaket ile özdeşleştirilmişti.

* Aslan başlı tanrıça Sekhmet de Antik Mısır’ a ait dini sanat eserlerinde yer almaktadır.

* Antik Mısır’da evin kedisi öldüğünde aile üyeleri matem amacıyla kaşlarını traş ediyorlardı.

Şimdilerde insanlar evlerinden taşınırken kedilerini bırakıyor. Tanıdığı bildiği sevdiği sesler, kokular, bedenler uzaklaşınca bir başına kalıveren kedinin kalbinden geçenleri kim bilebilir?

Bu ay sizler için hazırladığımız birbirinden güzel iki ayrı etkinliğimiz var. 

Kedili bir tişört yapmak isterseniz buraya,

taştan kediler yapmak isterseniz buraya tıklayın!

Hazırlayanlar:

Tuba Tuncer, Banu Altunay ve Gül Kahveci

Yavru Kedi sayfasıyla ilgili her türlü istek, görüş ve önerileriniz için:

yavrukedi@sokakkedisi.net

Yavru Kedi resmi: Begüm Tonyalı

Yavru Kedi sayfasına dönmek için tıklayın.

Yavru Kedi